Ngày nay, Nữ thần Công lý thường được biết đến với cái tên Lady Justice, với một tay cầm cân (scale) – tượng trưng cho sự suy xét cẩn trọng và công bằng, một tay cầm kiếm (sword) – tượng trưng cho sức mạnh cưỡng chế, và một dải băng bịt kín đôi mắt (blindfold)
– tượng trưng cho sự vô tư, không bị tác động bởi ngoại cảnh. Phần lớn
giới nghiên cứu đều đi tìm nguồn gốc của biểu tượng này ở vùng Địa Trung
Hải, cái nôi của những nền văn minh rực rỡ trong lịch sử loài người.
Biểu tượng Nữ thần Công lý ngày nay có nguồn gốc từ thần thoại Hy Lạp và La Mã
Nữ thần Justitia, trong tiếng Latin là Iustitia,
là hiện thân của công lý trong thần thoại La Mã (Roman). Bà là một
trinh nữ sống giữa loài người cho đến khi loài người trở nên hủ bại và
tha hóa, buộc bà phải bay lên trời và hóa thân thành chòm sao Xử nữ
(Virgo).
Không có nhiều tác phẩm hội họa hay điêu
khắc cổ đại về Justitia còn lưu lại cho đến ngày nay. Bảo tàng Anh quốc
(British Museum) là nơi đang trưng bày hiện vật cổ nhất về bà, đó là
một đồng xu La Mã, có niên đại vào khoảng năm 22-23 sau Công nguyên.
Trong đồng xu này, Justitia xuất hiện với một vòng nguyệt quế trên đầu.
Trong một số đồng xu khác có niên đại muộn hơn, bà thường ngồi trên ghế,
tay cầm một chiếc gậy dài và một nhành cây hoặc một chiếc patera.
Tuy vậy, người ta tìm thấy nhiều điểm tương đồng giữa Justitia và hai nhân vật thần thoại có từ trước đó của Hy Lạp, Themis và người kế tục bà là thần Dike.
Nền văn minh Hy Lạp tồn tại từ thế kỷ thứ 8 trước Công nguyên, trải qua
nhiều thăng trầm của lịch sử, đã bị đế chế La Mã thôn tính từ thế kỷ
thứ 2 trước Công nguyên và lụi tàn bốn thế kỷ sau đó.
Theo thần thoại Hy Lạp, Themis là một
trong những người vợ của thần Zeus (tiếng Việt hay gọi là thần Dớt),
hiện thân của pháp luật và trật tự tự nhiên (khác với luật và trật tự do
con người đặt ra). Bản thân từ themis cũng có nghĩa là luật tự nhiên, hay luật của Chúa trời (divine law). Bà cũng được miêu tả là cố vấn pháp lý đầu tiên của thần Zeus và thường ngồi cạnh ngai vàng của Zeus.
